KWPN.nl

Hét platform voor de Nederlandse sportpaardenfokkerij

Genoomfokwaarden

Wat u moet weten over de DNA-fokwaarde voor Osteochondrose

Maart 2016 is de Fokkerijraad tot het volgende advies gekomen omtrent genoomfokwaarden voor Ostechondrose: er zal een predicaat ingevoerd gaan worden voor hengsten en merries op basis van hun DNA-analyse voor OC.

Hengsten
Dia2

In de komende hengstenselectie 2016/2017 zullen de aangeboden rijpaardhengsten voor Den Bosch voorzien moeten zijn van dit predicaat, tevens zullen ze röntgenologisch onderzocht moeten zijn op hun straalbeen en spat. De röntgenologische beoordelingen voor OC gaan hiermee vervallen.


Merries

Merries kunnen tot eind 2018, de overgangsperiode, zowel het huidige PROK-onderzoek als het nieuwe predicaat inzetten om het elite-predicaat te bemachtigen. Daarna is dit alleen nog mogelijk met het nieuwe DNA-predicaat, tenzij de merrie voor die tijd het PROK predicaat heeft bemachtigd, deze blijft uiteraard gewoon geldig. Register A-merries of buitenlands geregistreerde merries waarvan de vader niet heeft voldaan aan de röntgenologische normen van het KWPN moeten voor stamboekopname, naast het nieuwe DNA-predicaat, tevens röntgenologisch onderzocht worden op straalbeen en spat.

Het Algemeen Bestuur en de Ledenraad hebben het advies van de Fokkerijraad overgenomen, maar zij zijn eveneens tot de conclusie gekomen dat voor een zorgvuldige implementatie bij de merries een langere overgangsperiode wenselijk is. De overgangsperiode voor merries wordt uitgebreid tot een periode van drie jaar, van 2016 t/m 2018. Tevens zal eind 2017 een evaluatie plaatsvinden. In het artikel ‘Genoomselectie’ dat is verschenen in nummer 6-2016 van IDS kunt u meer lezen over de praktische details.

 

We zetten de meest voorkomende vragen nog een keer voor u op een rij:

Hoe en wanneer kan ik een DNA-test aanvragen?
Vanaf 1 april 2016 is het mogelijk om een DNA-test aan te vragen voor uw paard. Een aanvraag kan ingediend worden via mijnKWPN op de KWPN website. U kunt hier per paard aangeven welke paarden u wilt laten testen en wij sturen u de voorwaarden en verdere instructies toe. Aanvragen is mogelijk voor hengsten en merries van alle leeftijden, van veulens tot oudere paarden. De enige voorwaarden zijn dat u, als aanvrager, lid moet zijn van het KWPN en dat de paarden op uw naam geregistreerd moeten zijn.

Wat is er nodig om de DNA-test uit te voeren?
De DNA-test kan worden uitgevoerd met behulp van een haarmonster. Het KWPN beschikt inmiddels al over een uitgebreid archief haarmonsters van KWPN-geregistreerde paarden die hiervoor gebruikt kunnen worden. Na aanmelding van het paard voor de DNA-test wordt het haarmonster opgezocht. Mocht een haarmonster niet meer voorradig zijn dan wordt er contact met u opgenomen om de verdere procedure met u te bespreken.

Is de DNA-test geschikt voor ieder paard?
Nee, alleen voor KWPN-spring- en dressuurpaarden en voor paarden die voldoende verwant zijn aan die populatie, zoals de paarden van de meeste West-Europese stamboeken. In alle andere gevallen blijft de oude selectiemethode van kracht (PROK-onderzoek en in geval van goedgekeurde en erkende hengsten: nakomelingenonderzoek).

Dia1Wat is de uitkomst van de DNA-test?
De uitkomst van de DNA-test zal een genoomfokwaarde voor OC zijn (GFW OC). Deze waarde geeft de positie van het paard aan ten opzichte van de actuele KWPN populatie. Gemiddeld genomen heeft 70% van de populatie een fokwaarde tussen de 96 en de 104.

Geeft een DNA-test altijd een uitkomst?
Ja, tenzij er iets mis is gegaan met de aangeleverde haren, waardoor geen volledig DNA-profiel kan worden herleid. Maar dat komt zelden voor.

Hoe betrouwbaar is de uitkomst van de DNA-test?
De uitslag van de DNA-test, de genoomfokwaarde, is tot driemaal betrouwbaarder voor fokkerijdoeleinden dan het PROK onderzoek voor de OC-onderdelen. Dit komt omdat de DNA-test direct met het DNA uitgevoerd wordt en dus meer zegt over de fokkerij-eigenschappen van een paard.

Wat kost het?
De kosten voor dit onderzoek bedragen € 150,00 excl. 6% BTW. Voor niet bij het KWPN geregistreerde paarden, tenzij in het KWPN stamboek ingeschreven, geldt een toeslag van €50,00 excl. 6% BTW.

Hoe lang duurt het?
Het streven is om de uitslag 4 tot 6 weken na het aanleveren van de haren te kunnen melden.

Wat gebeurt er met de uitkomsten van alle DNA-onderzoeken?
De uitkomsten van het DNA-onderzoek, de zogenaamde genoomfokwaarden, worden opgenomen in de database van het KWPN. Van goedgekeurde en erkende hengsten wordt deze genoomfokwaarde altijd gepubliceerd; van merries en niet-goedgekeurde hengsten worden de uitkomsten alleen gepubliceerd met toestemming van de eigenaar.

Kan mijn tweejarige merrie die in 2016 het PROK-predicaat gehaald heeft deze nog inzetten voor Elite als ze volgend jaar pas naar de keuring kan?
Predicaten die een paard behaald heeft, blijven in principe levenslang geldig, dat geldt ook voor PROK. Het paard kan dus gewoon Elite worden.

Moet ik wel fokken met een hengst of merrie die een genoomfokwaarde van 95 of lager heeft?

Het belangrijkste kenmerk is de sport, OC is slechts een ondersteunend kenmerk. Heeft u een paard met heel veel aanleg voor de sport, maar scoort deze lager op OC, dan kunt u er wel mee te fokken, maar is het verstandig bij de partnerkeus rekening te houden met OC.

Kan ik een paard twee keer laten testen?
Dat heeft geen zin. Het DNA van het paard verandert niet, dus de uitkomst is hetzelfde. Wat wél kan is dat de berekende genoomfokwaarde door de jaren heen verandert. Een paard dat nu een GFW van 100 scoort (het huidige gemiddelde) kan over 5 jaar een lagere waarde krijgen omdat het gemiddelde van de populatie door de selectie verbetert. Want dat is uiteindelijk het doel.

Mijn paard had eerst een genoomfokwaarde van 95, later stijgt de fokwaarde naar 96, kan mijn merrie dan alsnog het DNA-predicaat halen?
Ja dat kan, genoomfokwaarden kunnen veranderen omdat de actuele populatie veranderd door selectie. Ook wordt de referentiepopulatie actueel gehouden door het toevoegen van actuele informatie. Als een paard de DNA-test ondergaan heeft, worden zijn gegevens iedere keer weer meegenomen in de berekeningen. Zodra het paard een fokwaarde hoger dan 95 haalt, komt deze in aanmerking voor het nieuwe predicaat. De verwachting is echter dat een genoomfokwaarde eerder zal dalen dan stijging, door de vooruitgang in de populatie.

Heeft het zin om van een niet PROK-waardig paard een DNA-test te laten doen?
Dat kan. Een paard kan zelf OC hebben door externe niet-erfelijke omstandigheden en/of een trauma, waardoor het niet PROK-waardig is en daardoor in de huidige situatie buiten de boot valt. Met een DNA-test is het mogelijk om beter onderscheid te maken tussen de erfelijke en niet-erfelijke factoren van OC. Daarom is genoomselectie zo’n waardevol hulpmiddel voor de fokkerij. Een niet PROK-waardig paard kan op basis van het erfelijk materiaal een OC genoomfokwaarde hoger dan 95 scoren en krijgt in dat geval dus het DNA-predicaat.

Bestaat PROK na 2016 nog?
Ja, voor niet-verwante spring- en dressuurpaarden en voor de Gelderse en tuigpaarden. Daarnaast ondergaat ieder jaar een aantal jaarlingen een volledig röntgenonderzoek en DNA-analyse om de huidige DNA-referentiegroep van 3000 paarden up to date te houden. Voor KWPN-spring- en dressuurpaarden wordt het PROK-onderzoek beperkt tot straalbeen en spat. Een volledige beoordeling op PROK blijft nog wel mogelijk, hengsten kunnen er alleen niet meer goedgekeurd mee worden en merries die na 2018 dit predicaat aanvragen kunnen er geen Elite meer mee worden.

Is de DNA-test ook geschikt voor sportkeuring?
Een sportkeuring omvat meer kenmerken dan alleen OC, zoals straalbeen. De DNA-test zegt alleen iets over OC en is gericht op de erfelijkheid.

Artikel ‘In de Strengen’:
Genoomselectie; efficiënt hulpmiddel met toekomstmogelijkheden

 

Kijk voor meer artikelen in ons artikelenarchief