Op 9 augustus vieren we in Lunteren de 40ste Nationale Tuigpaardendag. Eigenlijk is de tuigpaardendag al vanaf de eerste editie een groot feest. Het programma staat in de steigers en een onderdeel daarvan is een zeer speciale show waaraan een bijzonder gezelschap, namelijk bestuurders van het eerste uur, hun medewerking verlenen.

Op 4 september 1985 vond in Ermelo de eerste Nationale Tuigpaardendag plaats. Rond 1980 filosofeerde een aantal zeer enthousiaste tuigpaardliefhebbers over de tuigpaardenfokkerij en zij kwamen tot de conclusie dat de fokrichting tuigpaarden zich nadrukkelijker moest profileren. Onder voorzitterschap van Jan Schep richtten zij de ‘Vereniging van W.P.N. fokkers en gebruikers van het tuigpaard’ op. Het idee van een Nationale Tuigpaardendag ontstond. Jan Schep en Greet Bergstra wisten uit de vier verschillende regio’s een aantal mensen bijeen te brengen die als de grondleggers van de Nationale Tuigpaardendag kunnen worden gezien. Van de stelling: ‘Schep is de schepper van de tuigpaardendag’ wil Jan absoluut niet horen, groter dan initiatiefnemer mag het niet worden. Hij deed het samen met al die goede bestuurders van het eerste uur en vooral met zijn rechterhand Greet Bergstra. Jan: “Zij heeft zoveel werk verzet.” Er kwamen vele creatieve ideeën van Greet, die ons jarenlang als omroepster met haar passie en bevlogenheid meenam in het fenomeen tuigpaard. Ook de titel Fokker van het Jaar is een creatie van Greet en is daarna door de andere fokrichtingen overgenomen. Sinds 2000 wordt er dan ook als dank voor al haar investeringen in de NTD in de Finale der Nationale gestreden om Greet Bergstra Bokaal, die uiteraard ook door haar wordt uitgereikt. Fokkerij en sport moesten op die eerste tuigpaardendag op een laagdrempelige manier bij elkaar komen en de fokker met zijn fokmerrie moest de hoofdrol spelen. De oprichters wisten met deze eerste editie de Nationale Tuigpaardendag al meteen onmisbaar te maken.

Regio’s
De regio’s speelden een belangrijke rol, maar velen van de 25 mannen en vrouwen van het eerste uur zijn overleden. Zeven zijn er nog en zij kwamen bij ook oud-bestuurder en tevens gastheer Jan Bouwmeester bijeen, waar Jan Schep zijn show, aangeboden door de oprichters, nader kwam toelichten. Jan Schep vertelde dat de oprichting van een aparte tuigpaardfokrichting, maar ook het verrijden van NHS-rubrieken destijds op de NTD, niet zonder slag of stoot is gegaan. Maar de altijd voor zijn doel (het unieke tuigpaard) strijdende Schep heeft zich nooit met een kluitje in het riet laten sturen en tegenstanders werden later zelfs medestanders. De huidige voorzitter van de NTD-werkgroep Henk Lassche voegde zich wat later ook bij het gezelschap. Jan Schep heeft het voorzitterschap al lang geleden overgedragen aan anderen, opdat zij hun eigen invulling aan de NTD konden geven. De dag moest niet persoonsgebonden zijn. Schep vindt dat alle voorzitters bijzonder goed op de winkel hebben gepast. “Ze doen het nog steeds heel goed, de tuigpaardendag staat als een huis.”

Feest van herkenning
Jan Schep (77) en de overige oud-bestuurders bieden op deze jubileumeditie dus De Oprichters Show aan. Deze show staat voor de presentatie van zo’n twaalf tot dertien tweejarige hengsten, waarmee wordt gerefereerd aan de rubriek tweejarige hengsten, die vanaf het begin vele jaren traditie was op de NTD. We gaan er nog niet te veel van verklappen, het zal een feest van herkenning worden. De deelnemers zijn uitgenodigd op grond van ook een referentie naar de afgelopen 40 jaar. Om een voorbeeld te noemen: Stal Ritsma zal een hengst van Hans en Corrie Pos-van Kippersluis presenteren. De familie Van Kippersluis fokte lang geleden al tuigpaarden. De oom van Corrie, te weten W. van Kippersluis, presenteerde in 1945 al een zeer tuigtypische schimmel voor zijn concourswagen op het Concours Utrecht. De vader van Corrie fokte uit de ster preferente Hoogheid-dochter Thilda met Renovo onder andere de concourspaarden Comeet en Roberto. En zo hebben alle voor deze showrubriek uitgenodigde tweejarige hengsten een link naar het verleden. Alle fokkers en eigenaren zullen bij de prijsuitreiking in de baan verschijnen en er zal op heel speciale wijze aandacht zijn voor hen die deze dag niet meer mee hebben mogen maken.

De oprichters
Jan Bouwmeester (75) uit Wilp was destijds omroeper op het voorterrein. Op weg naar Ermelo had hij al de door hem geschilderde borden met opschrift ‘Tuigpaardendag’ langs de weg geplaatst. Ook zorgde hij voor de door hem met een decoupeerzaag gefabriceerde en geschilderde opsteekbordjes, ook die met verwijzing toiletten en secretariaat waren zijn schilderwerken. “Ik was schilder”, licht Jan toe. Jan meldt ook dat deze bestuursperiode een verrijking van zijn leven heeft gebracht, mede door de grote vorm van saamhorigheid en de overgehouden contacten.

Twee zwartblesschapen
Janus Plaisier (83) uit Lelystad had op de dag zelf niet direct een specifieke taak. Wel was hij er vaak KNHS-jurylid. Hij heeft een mooie persoonlijke herinnering aan NTD 1990 en zijn fokproduct Fabieni (keur pref van Wouter). Janus: “Ik had Fabieni zelf goed betuigd, althans dat dacht ik. Ik wilde haar door Trudy Opgenoort laten uitbrengen. Daar ging ze dus heen, maar al snel kwam er een telefoontje: ‘Je zei toch dat ze goed betuigd was? Ik heb er al mee in de sloot gezeten.’ Ze bleef bij Trudy, die haar dus uitbracht en toen won ze haar rubriek. Dat was na dat eerste bericht zo mooi. Als ereprijs kreeg elke winnaar van Jan Schep twee zwartblesschapen. Maar ik had schapen genoeg, ik heb het duo weer aan Schep verkocht voor 75 gulden. Ik geloof dat Jan met een vrachtwagen vol schapen naar huis moest!” Zelf behaalde Janus vervolgens met Fabieni 93 punten voor haar IBOP. Ook was er op diezelfde NTD een door Janus gefokt veulen geselecteerd voor de veulenveiling. Dat was Fabieni’s volle broer Ibien, een hengstveulen dat voor 5.400 gulden werd aangekocht door de familie Schilder en later onder de naam Indurain werd goedgekeurd.

Waardevol
Jos Oude Lenferink (74) uit Zenderen zat in de prijzencommissie en hij was in de baan actief bij de uitreiking van de prijzen. Hij heeft de contacten die zijn gelegd met diverse bestuurders als heel waardevol ervaren. Mannen als Piet Oldenburger, Hermannus Boelens, Henk Rootveld, Anton Heineke, Cees Bassa, maar ook Toon Vermond en Gert van der Veen. Jos vertelt dat hij heel veel respect voor deze bestuurders had. “Zij wisten altijd alle problemen heel keurig op te lossen of in der minne te schikken.” Jos weet ook nog wel dat Cees Bassa het soms niet eens was met de vooruitstrevende plannen van Jan Schep. Jos: “Voor Cees gingen veranderingen soms wat snel, maar Jan en Cees werden het altijd eens.” Oude Lenferink wil graag benadrukken dat we heel veel dank zijn verschuldigd aan Jan Schep en Greet Bergstra. “Misschien hebben we dat op die bijeenkomst met z’n allen niet genoeg laten weten, dus bij deze.”

Emotie
Henk Rootveld (79) uit Winterswijk zat in de selectiecommissie veilingveulens, een taak die kennis van zaken vereiste. Henk: “Heel belangrijk voor ons was ook het contact met de fokkers. We probeerden de fokresultaten te bevorderen.” Op de dag zelf had Henk geen specifieke taak. “We verrichtten allen daar waar nodig hand-en-spandiensten. Met z’n allen waren we bezig om de dag perfect te laten slagen. En we werden gedreven door het enthousiasme van Jan Schep. Jan droeg uit dat een tuigpaard iets heel moois is. En dat is natuurlijk nog steeds zo. Tuigpaarden zijn emotie, en die emotie was en is er bij iedereen.”

Limburgse vlaai
Maurice Raeven (82) uit Noorbeek zorgde destijds altijd voor ‘iets bij de koffie’. En hoe mooi is het dat hij op de 40ste Nationale Tuigpaardendag bij de rubriek De Oprichters Show heel spontaan Limburgse vlaaien aanbiedt. Maurice: “Bij ons in Limburg hoort Limburgse vlaai als we feest vieren. 40 jaar Tuigpaardendag, dat moet gevierd worden toch?” Een emotioneel moment voor Maurice was er op de NTD 2019 toen zijn kleinzoon Nick Raeven kampioen junioren werd met Cilardo (v.Ulandro). “Ik stond foto’s te maken toen de omroeper zei dat dit de derde generatie Raeven is die kampioen wordt. Dat klopte. Ik zelf en daarna onze zoon Etienne waren inderdaad eerder elders ook al kampioen geworden. Dat moment zal ik nooit vergeten.” Overigens is Nick inmiddels al drievoudig NTD-kampioen junioren.

Talent van denkers en doeners
Greet Bergstra (76) uit Oosterstreek was vele jaren de bevlogen omroepster en zij vertelt: “Het heeft mij vaak ontroerd hoe op de Nationale Tuigpaardendag de talenten van denkers en doeners, van fokkers en rijders, op een prachtige manier samenkomen. Waar het massaal aanwezige publiek iedere deelnemer waardeert en extra applaus in huis heeft voor een apart paard. Het is al 40 jaar een ongekend sport- en fokkerijfeest en zolang het fenomeen ‘tuigpaard’ zoveel emotie los kan maken, zolang zal ook de Tuigpaardendag blijven bestaan.” Jan Schep (78) uit Bergambacht ziet zeker toekomst voor de tuigpaardensport. Dat er af en toe ruis in het veld is, is hem natuurlijk ook niet ontgaan. “In deze tijd lijken mensen zich veel vrijheden te kunnen permitteren en lijken zich nergens meer iets van te hoeven aantrekken. De artiest moet dienstbaar zijn aan organisatie en publiek”, rondt Schep af.

Dit is een deel van een artikel uit het nieuwste nummer van het KWPN Magazine. Wilt u graag meer artikelen lezen? Leden krijgen het KWPN Magazine, met daarin prachtige verhalen, interessante achtergrondartikelen, persoonlijke interviews en fokkerij-informatie, thuisgestuurd. Geen lid? Bestel dan het KWPN Magazine in de KWPN Webshop.

Bron: KWPN (overname niet toegestaan)
Tekst: Dini Brouwer
Foto: Rosan Wilts